കൺമുന്നിലൊരു വിസ്മയക്കൊട്ടാരം; ഒറ്റയാൾ ശേഖരിച്ച അദ്ഭുതങ്ങളുമായി സലാർ ജംഗ് മ്യൂസിയം

ഒരാളുടെ മാത്രം ശേഖരണക്കമ്പത്തിൽ ലോകോത്തരമായൊരു മ്യൂസിയം തന്നെ ഉയർന്നുവരികയെന്നത് സങ്കൽപിക്കാൻ കഴിയുമോ? അങ്ങനെയൊരു അപൂർവ വിസ്മയമാണ് ഹൈദരാബാദിലെ പ്രശസ്തമായ സലാർ ജംഗ് മ്യൂസിയം. ഹൈദരാബാദിന്റെ അവസാനത്തെ ദിവാൻമാരിലൊരാളായ നവാബ് മീർ യൂസഫ് അലി ഖാൻ (സലാർ ജംഗ് മൂന്നാമൻ) സ്വരുക്കൂട്ടിയ ചരിത്രശേഖരത്തിന്മേലാണ് ഈ മഹാത്ഭുതം നിലകൊള്ളുന്നത്.

സലാർ ജംഗ് കുടുംബത്തിലെ മൂന്ന് തലമുറകൾക്ക് കലയോടും സാഹിത്യത്തോടും അടങ്ങാത്ത അഭിനിവേശമുണ്ടായിരുന്നു. 1949-ൽ സലാർ ജംഗ് മൂന്നാമന്റെ വിയോഗത്തോടെ അവകാശികളില്ലാതെ വന്ന ഈ അമൂല്യ ശേഖരം, കുടുംബം രാജ്യത്തിന് സമർപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് സർക്കാർ മുൻകൈയെടുത്ത് രൂപംനൽകിയ മ്യൂസിയം 1951-ൽ പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തു. 1961-ൽ പാർലമെന്റ് നിയമത്തിലൂടെ ഇതിനെ ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥാപനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

മൂസി നദിയുടെ തെക്കേ തീരത്ത്, വിഖ്യാതമായ ചാർമിനാറിന് തൊട്ടടുത്താണ് ഈ മ്യൂസിയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ബിരിയാണിയുടെയും തിരക്കേറിയ തെരുവുകളുടെയും ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെയും നാടായ ഹൈദരാബാദിൽ, കൗതുകമുണർത്തുന്ന കാഴ്ചകളുടെ മറ്റൊരു ലോകമാണ് ഈ മ്യൂസിയം സന്ദർശകർക്കായി തുറന്നിടുന്നത്.

നിധികളുടെ കലവറ തീർത്ത ‘ഒറ്റയാൾ പട്ടാളം’

ദിവാൻ പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കലാസൃഷ്ടികൾ കണ്ടെത്താനും ശേഖരിക്കാനുമാണ് സലാർ ജംഗ് മൂന്നാമൻ മാറ്റിവെച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവിക ഭവനമായ ‘ദിവാൻ ദേവഡി’യിലേക്ക് ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികളും സഞ്ചാരികളും അമൂല്യ വസ്തുക്കളുമായി എത്തിയിരുന്നു.

ഹൈദരാബാദ് നിസാമുമാരുടെ പ്രധാനമന്ത്രിമാരായിരുന്ന സലാർ ജംഗ് കുടുംബത്തിൽ ഒന്നാമൻ (മീർ തുറാബ് അലി ഖാൻ) നഗരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസവും ആധുനികവൽക്കരിച്ചപ്പോൾ, സലാർ ജംഗ് മൂന്നാമൻ ഒരുക്കിയത് ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വകാര്യ കലാശേഖരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.

യൂറോപ്യൻ പെയിന്റിംഗുകൾ, പേർഷ്യൻ പരവതാനികൾ, ചൈനീസ് പോർസലൈൻ പാത്രങ്ങൾ, ജാപ്പനീസ് കലകൾ, ഇന്ത്യൻ ശിൽപങ്ങൾ തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ അപൂർവ വസ്തുക്കൾ ഈ ശേഖരത്തിലുണ്ട്. 1951 ഡിസംബർ 16-ന് പ്രഥമ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവാണ് മ്യൂസിയം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. പിന്നീട് 1968-ൽ ഡോ. സാക്കിർ ഹുസൈൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത നിലവിലെ ആസ്ഥാന മന്ദിരത്തിലേക്ക് ഇത് മാറ്റപ്പെട്ടു. ഇന്ന് 46,000-ലധികം കലാസൃഷ്ടികളും 8,000-ൽ പരം കൈയെഴുത്തുപ്രതികളും 60,000-ത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. ദിവസങ്ങൾ കണ്ടാലും തീരാത്ത കാഴ്ചകളുടെ വൻ സാഗരമാണിത്.

കണ്ണുകളെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ‘വെയ്‌ൽഡ് റെബേക്ക’

മ്യൂസിയത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ വിസ്മയമാണ് ‘വെയ്‌ൽഡ് റെബേക്ക’ (Veiled Rebecca) എന്ന മാർബിൾ ശിൽപം.

ആദ്യനോട്ടത്തിൽ നേർത്ത, സുതാര്യമായൊരു തട്ടമിട്ട സുന്ദരിയെപ്പോലെ തോന്നുന്ന രൂപം. എന്നാൽ സൂക്ഷിച്ചു നോക്കുമ്പോഴാണ് ഇതിന്റെ അദ്ഭുതം വെളിവാകുന്നത്—മുഖത്തെ ആ നേർത്ത മൂടുപടവും അതിന്റെ ചുളിവുകളും അതിനുള്ളിലെ രൂപവുമെല്ലാം ഒറ്റ മാർബിൾ കല്ലിൽ കൊത്തിയെടുത്തതാണ്! കല്ലിന്റെ കാഠിന്യമല്ല, കാറ്റിലുലയുന്ന നേർത്ത പട്ടുതുണിയുടെ മാർദവമാണ് ആ ശിൽപത്തിന്.

1863-ൽ ഇറ്റാലിയൻ ശിൽപി ജിയോവന്നി മരിയ ബെൻസോണിയാണ് ബൈബിൾ കഥാപാത്രമായ റെബേക്കയുടെ ഈ രൂപം കൊത്തിയെടുത്തത്. 1876-ൽ ഇറ്റലി സന്ദർശിച്ച സലാർ ജംഗ് ഒന്നാമനാണ് ഇത് സ്വന്തമാക്കിയത്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നിയോക്ലാസിക്കൽ ശിൽപകലയുടെ ഉദാത്ത മാതൃകയായ ഈ ശിൽപം കൊത്തിയെടുക്കാൻ ആ കലാകാരൻ കാട്ടിയ ക്ഷമയും വൈദഗ്ധ്യവും സന്ദർശകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തും.

കാത്തിരിപ്പിന് സംഗീതമധുരം നൽകുന്ന ‘മ്യൂസിക്കൽ ക്ലോക്ക്’

സന്ദർശകരെ ആകാംക്ഷയുടെ മുൾമുനയിൽ നിർത്തുന്ന മറ്റൊരു കാഴ്ചയാണ് മ്യൂസിയത്തിലെ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സംഗീത ക്ലോക്ക്.

ഓരോ മണിക്കൂറും പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ക്ലോക്കിന്റെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള ചെറിയ വാതിലിലൂടെ ഒരു കുഞ്ഞൻ യന്ത്രമനുഷ്യൻ പുറത്തുവരികയും, എത്ര മണിയായോ അത്രയും തവണ മണി അടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾ മാത്രം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ കാഴ്ച കാണാൻ വലിയൊരു ജനക്കൂട്ടം തന്നെയാണ് ഈ ഗാലറിയിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്.

ഇംഗ്ലണ്ടിലെ കുക്ക് ആൻഡ് കെൽവി കമ്പനിയിൽ നിന്നാണ് സലാർ ജംഗ് മൂന്നാമൻ ഈ ക്ലോക്ക് സ്വന്തമാക്കിയത്. സ്മാർട്ട്‌ഫോണിൽ സമയം ഉടനടി അറിയാൻ കഴിയുന്ന ഈ ആധുനിക കാലത്തും, പഴയകാല എൻജിനീയറിങ് മികവിന്റെ ഈ സൂക്ഷ്മചലനം കാണാൻ ജനങ്ങൾ മണിക്കൂറുകളോളം കാത്തുനിൽക്കുന്നത് കൗതുകകരമായ ഒരനുഭവമാണ്.

സന്ദർശകർക്കായി ചില വിവരങ്ങൾ:

• സ്ഥലം: സലാർ ജംഗ് റോഡ്, ദാറുൽഷിഫ, ഹൈദരാബാദ് (തെലങ്കാന).

• പ്രവേശന സമയം: രാവിലെ 10 മുതൽ വൈകിട്ട് 6 വരെ.

• അവധി: വെള്ളിയാഴ്ചകളിൽ പൊതു അവധിയാണ്. ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റഡ് അവധി ദിനങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കില്ല.

(ക്ലോക്കിന്റെ പ്രവർത്തനം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എത്തുമ്പോൾ തന്നെ ജീവനക്കാരോട് സമയക്രമം ചോദിച്ചു മനസ്സിലാക്കുന്നത് നന്നാകും).